ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ

ਮਨੁੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਖੁਲਾਸਾ ਕਿਉਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਆਪਾਂ ਆਮ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬੰਦਸ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ-ਬੱਧ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਇਕੋ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪ-ਹੁਦਰਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜੋ ਆਤਮਾ ਵਿਚਰ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਖੁਲਾਸਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁੱਲੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਮਿਰਗਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੁੱਲੀਆਂ ਤੈਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇਸੇ ਹੀ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੁੱਲੀਆਂ-ਖਲਾਸੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਬਿਅੰਤ ਜਨਮ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਖੁਲਾਸਾ ਵਿਚਰਨ ਵਿਚ ਸੁਭਾਅ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

" ਕਈ ਜਨਮ ਭਏ ਕੀਟ ਪਤੰਗਾ ॥
ਕਈ ਜਨਮ ਗਜ ਮੀਨ ਕੁਰੰਗਾ ॥
ਕਈ ਜਨਮ ਪੰਖੀ ਸਰਪ ਹੋਇਓ ॥
ਕਈ ਜਨਮ ਹੈਵਰ ਬ੍ਰਿਖ ਜੋਇਓ ॥ "

ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮਿਹਰ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਅਮੋਲਕ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦਰ ਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, " ਹੁਕਮ ਰਜਾਈ ਚਲਣਾ " ਦੀ ਕਾਰ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇਰੀਆਂ ਖੁੱਲੇ-ਖੁਲਾਸੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੂਨਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ :

" ਹੁਕਮਿ ਮੰਨਿਐ ਹੋਵੈ ਪਰਵਾਣੁ ਤਾ ਖਸਮੈ ਕਾ ਮਹਲੁ ਪਾਇਸੀ ॥ "
----------
" ਹੁਕਮਿ ਰਜਾਈ ਜੋ ਚਲੈ ਸੋ ਪਵੈ ਖਜਾਨੈ ॥ "
----------
" ਹੁਕਮੁ ਮੰਨੈ ਸੋ ਜਨੁ ਪਰਵਾਣੁ ॥ "

ਖਸਮ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਾਲਕ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹੁਕਮ ਦੀ ਕਾਰ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ।
(ਉਪਰੋਕਤ ਲੇਖ ਦਾਸ ਨੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ)
ਦਾਸ : ਮੰਗਲਦੀਪ ਸਿੰਘ